نقد و بررسی فیلم Onward

نقد و بررسی فیلم Onward

در این مقاله به نقد و بررسی فیلم Onward جدیدترین اثر استودیوی بزرگ انیمیشن‌سازی پیکسار پرداخته‌ایم. با بازی رایانه همراه باشید.

توجه: مقاله نقد و بررسی فیلم Onward حاوی اسپویل داستانی است.

Pixar از بهترین استودیو‌های انیمیشن سازی جهان است. هر اثر از پیکسار یک پدیده در صنعت انیمیشن‌سازی جهان به شمار می‌آید؛ استودیویی که استیو جابز فقید آن را تاسیس کرد و بعدها با عرضه آثار شگفت‌آوری چون سری داستان اسباب بازی، کارخانه‌ی هیولاها، راتاتویی، وال ایی، بالا، ماشین‌ها و بسیاری آثار زیبا و مهیجی دیگر، همه‌ی علاقه‌مندان به سینما را سرگرم و شگفت‌زده کرد. آثاری که مهم‌ترین رکن آن‌ها، خانواده است و پیکساری‌ها همواره بر اهمیت آن تاکید کرده‌ و ترویجش داده‌اند. آثاری با خلاقیت‌های اعجاب‌انگیز و مختص دنیای کودکانه‌ی خود که حتی شاید بشود گفت بیش از آنکه برای بچه‌ها لذت‌بخش باشند برای بزرگسالان دیدنی بوده‌اند.

Onward جدیدترین اثر این استودیوی انیمیشن‌سازی است. اثری که پس از شاهکاری چون Toy Story 4 ساخته شده و طبیعتا انتظارات را از خود بسیار بالا برده است اما یک نکته وجود دارد. همه‌ی آثار پیکسار عالی نیستند! مثلا دانشگاه‌ هیولاها اصلا در حد و اندازه‌های پیکسار نیست؛ بیشتر یک خاطره‌ بازی نه چندان خلاقانه با کارخانه هیولاها اسن تا یک انیمیشن زیبا با داستانی پرماجرا و دیدنی. خبر بدی هم که در مورد Onward وجود دارد، این است که بدست خالق انیمیشن متوسط دانشگاه هیولاها ساخته شده و خبر بدتر اینکه به نظرم حتی از آن نیز ضعیف‌تر است!

Onward قرار است به ملاقات دوباره دو برادر با پدرشان بپردازد. این دو برادر در جهانی سرشار از جادو زندگی می‌کنند و همانطور که در ابتدای انیمیشن می‌بینیم – و این بخش بسیار کوتاه است – به خاطر سختی‌ها و مشقت‌هایی که در جهان این جادوگران بامزه وجود دارد، آن‌ها رو به علم و تکنولوژی می‌آورند و سرنوشتی همچون جهان ما انسان‌ها را برای خود رقم می‌زنند. بدین سبب، «جادوی درون» خود را از یاد می‌برند و به همان جهان تکنولوژیک ساخته دست خود قانع می‌شوند. این ایده همچون تمام آثار پیکسار ایده‌ی بسیار جذاب و خلاقانه‌ و بامزه‌ای است اما باید دید آیا پیکساری‌ها قادرند با استفاده از آن، داستانی جذاب را برایمان تعریف کنند یا خیر.

یکی از این دو برادران، ایان است: پسری آرام، درونگرا، اهل برنامه‌ریزی و بسیار مهربان. دیگری اما بارلی است؛ شلوغ است و برون‌گرا؛ اهل ماجراجویی و عاشق جادوگری. رابطه‌‌ی این دو با هم خوب بوده و مکمل خوبی نیز برای یکدیگر به نظر می‌رسند. روزی که داستان در آن روایت می‌شود، روز تولد ایان است. او برای تولد خود از سوی پدرش که حالا دیگر در میانشان نیست، هدیه‌ای عجیب دریافت می‌کند: یک چوب جادوگری با سنگی که با آن قادر خواهد بود پدر را بار دیگر به دنیا بازگرداند. در یک اتفاق بامزه به دلیل نابلدی ایان در استفاده کردن از چوب جادوگری، پدر، تنها تا نیمه‌ی پایینی بدنش احضار می‌شود و برای احضار باقی جسم او، آن‌ها باید سفر پرماجرایی را آغاز کنند.

یکی دیگر از نکات حایز اهمیت در نقد و بررسی فیلم Onward این بوده که فیلم مذکور همچون تمام آثار پیکسار بسیار شفاف و جالب آغاز می‌گردد. همه داستان در همان پرده نخست، پی‌ریزی می‌‌شود و در ادامه با همان چیز‌هایی که در این پرده دیده‌ایم، به پیش می‌رود. مشکل اصلی Onward نیز درست در همان پرده اول خود را نشان می‌دهد. اولا که رابطه‌ی بین ایان و بارلی، آن کشمکش و تنش لازمه را در خود ندارد. مشکلی بین آن‌ها وجود ندارد، اصلا از نوع رابطه‌ و چگونگی آن بین هر دوشان خبری نداریم و مهم‌تر از همه، هدف هر کاراکتر در این رابطه چندان مشخص نیست. ما دقیقا نمی‌دانیم که چرا آن‌ها تا این اندازه پدرشان را دوست دارند و گرچه به واسطه‌ی تکراری بودن پیرنگ داستان، مخاطبان تا حدودی با آن آشنایند و دست سازندگان برای همراه کردن آن‌ها در داستان‌شان باز است و کار راحت‌تری در پیش دارند؛ اما به نظرم این داستان مخصوصا وقتی که آن پایان را برای آن شاهدیم، نیازمند عمق بیشتری در روابط بین شخصیت‌های خود بوده است. مشکل دوم اما به خود مسئله‌ی جادو و جادوگری و شعار دوست داشتنی و خوب ایان یعنی «امیدوارم یه ذره جادو در وجودتون باقی مونده باشه» برمی‌گردد. جادوی کاراکتر‌های فرعی داستان چندان مشخص نیست و ما نیز نمی‌توانیم میان شخصیت‌ها تفاوت چندانی قائل شویم اما جالب است که این مشکل، به نوعی یک نقطه‌ی قوت فیلم نیز به شمار می‌رود. یک جور ضعف ناخودآگاهانه و هنری که حاوی نکته‌ی بسیار مهم و پنهانی است: بدون جادو، فرقی میان شخصیت‌ها وجود نخواهد داشت. این نکته شگفت‌آور در واقع در ادامه‌ی شعار ایان است.

نقد و بررسی فیلم Onward

برای شخصیت پیدا کردن هر یک از آدم‌هایی که در داستان می‌بینیم، نیاز به یافتن جادوی درونی آن‌هاست اما بدبختانه این نقطه قوت، ارتقا نمی‌یابد چرا که ایان در ادامه‌ی داستان دچار تحول نمی‌شود. اصلا در آخر داستان نمی‌فهمیم که جادوی درون او چیست؟ چه چیز او را از سایر شخصیت‌ها جدا می‌کند؟ چه جادویی دارد؟ مگر الف نیست؟ چرا پس به یک الف واقعی تبدیل نمی‌شود؟ به نظرم داستان در رابطه با شخصیت پردازی ایان بسیار بیشتر از این‌ها کار داشت و می‌توانست حتما داستان جذاب‌تر و هیجان‌انگیزتری را روایت کند. یکی از مهم‌ترین نقاط منفی Onward نیز به همین مهم برمی‌گردد. اصولا تغییر و تحولی در داستان دیده نمی‌شود. شخصیت‌ها در سفر طولانی و پرماجرای خود – که بعضا لحظات بسیار جالب توجهی را نیز در خود دارد – اصلا ضعف خاصی ندارند. ضعف ایان چیست؟ مشکل او با برادرش، بارلی چیست؟ قرار است این سفر به آن‌ها چه بیاموزد؟ مخصوصا سفری که در انتها، به نقطه‌ی اول باز می‌گردد اما متاسفانه جوابی برای این سوال‌ها در پایان وجود ندارد و حتی پدر هم به میان آن‌ها باز نمی‌گردد و از نو دوباره ایان و بارلی به همدیگر می‌رسند.

گرچه به نظر می‌رسد این سفر باعث شده تا روابط بین آن دو دچار بهبود شود اما واقعا کافی نیست! مثلا یکی از دلایلی که باعث می‌شود ایان به خوب بودن سفرشان پی ببرد، آن است که او توانسته تمرین رانندگی کند! درست است که با انیمیشن در طرفیم و خب جهان آن به جدیت جهان واقعی نیست؛ اما باز هم دلیل نمی‌شود که یک چنین نیاز شخصیتی پیش پا افتاده‌ای به یکی از ارکان داستان تبدیل گردد. شخصیت باید نیازهای والا داشته باشد. نیازهایی اساسی که در آخر سر با تحولی که سیر داستان برای او ایجاب می‌کند، در وجودش پدیدار شود. به نظرم این مشکل در مورد شخصیت‌های فرعی نیز صدق می‌کند و می‌بایست آن‌ها را نیز خاص‌تر از اینی که در فیلم می‌بینیم، در می‌آورد.

با این همه Onward گرچه اثر بسیار ناامیدکننده‌ای است اما لحظات خوش و جالب و مفرح در خود کم ندارد و دو تا از جادو‌ها جالبند. یکی آن جادوی تغییر شکل و تغییر هویت است که واقعا ایده‌ی جذابی دارد؛ به این ترتیب که هرگاه آن شخصیت دروغ بگوید، این جادو شروع به از بین رفتن می‌کند. به قول ایان، این جادویی است که دروغ می‌گوید اما برای حفظ کردنش باید راست گفت  و چقدر آن لحظه که این دو برادر به کمک همدیگر از این جادو استفاده می‌کنند، جالب و در خور توجه است و اگر آن رابطه‌ و شخصیت‌پردازی‌‌ای که در بالاتر عرض کردم، پرداخت بهتری می‌داشت، حتی از این هم بهتر می‌شد! جادوی دوم، جادوی ایجاد پل است که پلی نامرئی به وجود می‌آورد که تنها در صورت اعتقاد به وجود داشتنش، پدیدار می‌شود. لحظه استفاده کردن از این جادو نیز، تعلیق خوبی دارد و حتی کارگردان می‌توانست با اندازه‌ نماهای درست‌تر و کات‌ها‌ی بیشتر و به موقع‌تری، آن را پرتعلیق‌تر نیز بکند. اما مهم‌ترین نکته‌ای که این جادو به دست می‌دهد، تحول شخصیتی است؛ که امر به شدت مهم و اساسی‌ای در داستان محسوب می‌شود و ای کاش در داستان، بیشتر از این‌ها شاهد استفاده از چنین جادوهای خلاقانه و جالبی می‌بودیم.

و اما در مورد پدر هم باید بگویم بهترین و بامزه‌ترین شخصیت داستان است. نکته‌ای که عجیب به نظر می‌رسد چرا که در تمام طول داستان، چیزی از پدر وجود ندارد جز پاهای او! اما چنان شخصیت‌پردازی دقیقی در مورد او صورت گرفته که به طرزی کنایه‌آمیز، با همان پاها وجودیت خود را ابراز می‌کند. ما از طریق همان پاها چنان دقیق او را می‌شناسیم که شاید خیلی از شخصیت‌های دیگر را به اندازه‌ی او قادر به شناختن نخواهیم بود. مثلا به صحنه‌ی رقص او به واسطه‌ی حس کردن موسیقی در حال پخش را به یاد بیاوریم که چقدر لحظه‌ی جالب و به یاد ماندنی‌‌ای است. این پدر ثابت می‌کند شخصیت اگر پرداخت شده باشد، با دو پا نیز حتی می‌تواند در داستان خود را نمایان سازد: مهربانی‌اش، شوخ‌طبعی‌اش و سادگی‌‌اش را می‌توانیم در همین دو پا مشاهده کنیم.

در پایان نقد و بررسی فیلم Onward اشاره‌ای به شخصیت‌های فرعی نیز داریم. شخصیت‌های فرعی جالبی نیز در داستان هستند که متاسفانه نقش چندانی در داستان ایفا نمی‌کنند و فیلمساز نتوانسته به خوبی از آن‌ها در داستان خود استفاده کند. مثلا یکی از آن‌ها، حشرات کوچک و شری هستند که موتورسواری می‌کنند و قلدر می‌نمایانند و یا مثلا یکی دیگر از آن‌ها، آن اژدهای کوچک خانوادگی ایان و بارلی که واقعا بامزه و دوست داشتنی کار شده است. و مادر خانواده هم خوب است اما به نظرم باید بیشتر پرداخت می‌شد و کمی ساده‌انگاری در مواجهه‌ی فیلمسازها با او احساس می‌کنم. مثلا به پایان فیلم توجه کنیم که حضور مادر چندان پرداخت نشده و خوب از آب در نیامده است.

امتیاز فیلم Onward

در کل باید بگویم Onward یکی از ناامیدکننده‌ترین فیلم‌های ۲۰۲۰ میلادی است. گرچه اصلا انیمیشن بدی نیست و گه گاه نیز بسیار جالب توجه می‌نماید؛ اما این به هیچ روی کافی نیست؛ چرا که پر است از ایده‌های در خور توجه و جالبی که متاسفانه به اندازه‌ی کافی رشد نیافته‌اند.
۶
خوب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شکلک‌ها

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyAlienAngelClownCowboyCyclopsDevilDoctorFemale FighterMale FighterMohawkMusicNerdPartyPirateSkywalkerSnowmanSoldierVampireZombie KillerGhostSkeleton